موسوعة الادب العربي في خوزستان

TPL_KH_LANG_KH_MOBILE_DESKTOP TPL_KH_LANG_KH_MOBILE_REGISTER TPL_KH_LANG_KH_MOBILE_LOGIN

الشاعر المرحوم شیخ عبدالصمد مال الله الاسدي

الشيخ عبد الصمد مال الله الاسديالشیخ عبدالصمد بن الشيح عبدالرحيم مال الله الاسدي: خطيب حسيني بارع، و أديب مجيد مبدع من اشهر شعراء خوزستان ينسب الى اسرة عريقة و بيوت کريمة و هو من بني اسد، القبيلة المعروفة برجالها الکرام و ادبائها الاماجد. ولد شاعرنا في احدى قرى خرمشهر(المحمرة) عرفت تلک القرية بقرية المؤمنين و في عائلة محافظة و متدينة اشتهرت بالولاء و العلم و الشعر و الخطابة و خدمة اهل البيت عليهم السلام، و برز منها کثير من الخطباء و الادباء و اهل العلم و ترعرع المترجم له في بيئة علمية و ادبية کان ابوه الشيخ عبدالرحيم مال الله اديبا شاعرا فاضلا خطيبا له مکانة واسعة في المنطقة عرف بالعلم و الادب و فنمى المترجم له في تلک العائلة الکريمة و بني شخصيته العلمية و الادبية و حصل على موهبة ادبية بارعة.

و تتلمذ شاعرنا بداية على يد ابيه الفاضل و ثم بعد ذلک سافر الى النجف الاشرف مع ابن خاله الاديب الشاعر الحاج ملا جاسم الاسدي لکی یکتسب من معین علم الامام علي علیه السلام و یقتبس من معارف اهل البیت و علومهم و بعد فترة وجیزة عاد الی الوطن لیستمر بالعطاء الثقافي و نشر ادب اهل البیت عليهم السلام في منطقته فهو من الشخصيات الخالدة الذي لم يموت برحليه و بقي شعره خالدا بينا بالايمان لانه في سبيل نشر معارف اهل البيت و حبه لهم. فتوسمت مدينة خرمشهر باحتضانها المترجم له کما افتخرت بوجود شعراء قبله و بعده. و اکثر شعره في مجال الادب الحسيني انشد الشعر باللغة الفصحي و الدارجة و نظم في جميع المجالات و الاوزان.

انعقد مهرجان بإسم القلم الحسيني استذکارا و تکريما لحياة الشاعر المبدع الاسدي في خرمشهر و حضر المهرجان کبار العلم و الادب و ذلک في شعبان عام ۱۴۳۰ هجري و القيت الخطب و القصائد عن فضله و علمه و ادبه و في ذلک قال فيه شاعر اهل البيت عزيز الفيصلي:

انت کلما غرّبت تبگه جریب و الادیب الیعیش ابیامه غریب

و ما یموت العمره مثلک حیث یوم الموت میلاد الادیب

و لو لا گبلک مات شاعر چان ما ضل غزل ینشد بیه حبیب ویه الحبیب

و لولا گبلک مات شاعر ما حلت ربعه ولا مجلس یطیب

وچان ما یرطن البلبل علی النخله و لا رگص جوری الورد للعندلیب

و قال عنه ایضا:

عمت عین الچانت تشوفک فقیر علی ظاهر بیتک و بنیانک

و انته بانی البیت کل طابوگه بیت تحچی بیه سالوفا من سلطانک

الما یعرفک حگه لو ما ثمنک الدنیه ماهی ابسوگ در السانک

الی اخره

کان یشوق الشباب لانشاد الشعر و یرغبهم ببسمته فهو شاعر و ادیب یحب ان یعلّم و يهدي محبي الشعر نحو الادب و الثقافة و کان يعلمهم فنون الشعر و یذکر عزیز الفيصلي ان المترجم له مرّ بي یوما فقال لي ما نظمت الیوم؟ قلت له عندي شعر من وزن البو نخیلة قلت منه اثنین و بقی اثنین قال قل ما عندک و قلت:

ابونخیله علی المتن گلابا ****چانون حبک و الگلب گلابا

فقال بسرعة:ردت لبشتي یا نفل گلابا **** لو حاشي حتی البشت لا یکسر

کان المترجم له شاعر سریع النظم ينظم الشعر بالبداهة و هي تدل على ذکاء و فطنة الشاعر في النظم و لما سمع قائلا يقول:

لوکان ینطق صامت و له لسان غیر قاصر****لغدت تطیل من الثناء علیک السنة المنابر

فاجابه على البداهة قائلا:

لو کان ينطق صامت يحکي البصائر و الضمائر**** وله فواد حافظ و له لسان غير قاصر

لغدت تطيل من الثناء على الثناء من المشاعر**** حتي و ان طال الزمان عليک السنة المنابر 

من شعره:

تخیّر لنفسک دهرا یدوم ****وکن عبرة بين تلک العبر

الا انما الخلى شيء عظيم****لاهل الجمال و الاهل الفکر

فهذا حسين و هذا يزيد****لمن يرجع الفخر بين الاسر

يزيد مضى مرغما و الحسين****الى الحشر باق يراه البصر

و ایضا له:

اذا سار الاکرام في طريق****اسير به و اجعله طريقي

ولولا ان الصديق اراد غيضي **** و شرقني على ظمأ بريقي

غفرت ذنوبه و کظمت غيضي****مخافة ان اعيش بلا صديقي

و من شعره ایضا: الافتخارية

الا یا لائمي ليلى و ان شط ضعنوها****انا واثق تبقى على ذلک العهدي

وان بعدت لا ابعد الله ودّنا****فسيان ذاک الحب في القرب و البعد

و يسئلني خلايّ هل انت شاعر****فقلت لهم ان الشعور کذا يبدي

بلى انني للشعر مولا و سيد****يسامرني طورا و طورا به اشدي

و لا شک اني شاعر و ابن شاعر****و معنى القوافي کان ينحتها جدي

و اباء جدي يشهد الفضل انهم****اضارمة اسد بني اسد الوردي

ليوث و امجاد کرام و السن****فصاح کامثال المهند في الحدي

سلوا کربلا عنهم تقرّ بفضلهم****بها قتلوا في ساحت العز و المجد

فلست مبال في حسود و حاقد ****لان سجايا الحقد من شيمة العبدي

الا ايها اللاحون بالله قصروا****خطاکم فان المجد اوله عندي

و قال في معراج رسول الله صلی الله علیه و اله:

شاعر ان اقولها لست شاعر**** کلمات اسر فیها الخواطر

هذه مهنتي و هذا ضمیري****یعلم الله ما تکن الضمائر

و بصیر و ما انا ببصیر**** بل سلوکي في درب اهل البصائر

ایة الشعر حکمة و کمال****و جمال و زینه للمنابر

ایة الشعر حکمة هي عندي**** بفوادي سر لکل السرائر

ایة الشعرحکمة هی عندی****عنصر خامس لتک العناصر

ایة الشعر للبیب شعار و****شعور و حکمة و مشاعر

ان للشعر موقف  و رجال****  شبهوا الشعر بالمواضی البواتر

ایه الشعر ایة لیس تمحی**** و سواها دارت علیها الدوائر

ایه الشعر ایة لیس تمحی****اسمعوها من الفقیر المهاجر

لیس من کان في البلاد فقیرا****بل فقیر من عذبته البواکر

و فقیر من شطت العیس فیه**** لبلاد حاشا منها من مسامر

و فقیر من شطت العیس فیه**** لبلاد ملیئه بالخسائر

و فقیر مهاجر لبلاد شیخها****فاسق ظلوم و فاجر

و فقیر من غذبته اللیالی****بین قوم مغامر و مخامر

و فقیر من مات مات غریبا**** دفنوه و ضاع بین المقابر

و فقیر من ابدل العلم جهلا****لا یری حاضرا وان کان حاضر

و فقیر من قال اصلي و فصلي****و هو في الجهل تاجر و بن تاجر

و فقیر من اوقفته یداه**** بین کوخ و بین احدی الکبائر 

و فقیر انا و لکن عندي**** بیت شعر ازف فیه البشائر

تلک بشری للمسلمین جمعیا**** من  غنی ومن فقیر مجاور

حیث طاها اسری به جبرئیل**** و هو للمصطفی رفیق مشاور

و فتدنی من ربه  و تدلی****غاب قوسین و هي ام المفاخر

حل ضیفا علی الاله کریما****یا له الله من حبیب و زائر

عاد للارض من اله کریم**** بعهود و حکمه و ذخائر

غاب في لیله و غاب نهارا**** یتخطی ما بین تلک الحرائر 

یا نبي الهدی و کل نبي****خلفه ان سری الی المجد سائر

یا نبي الهدی و ان علیا**** لک عون و خیر صهر و ناصر

یا نبي و شانئیک علیهم****من علی  قامت قیامه جابر

هو سیف مهند و حسام****لیس ینبو اذا اتته الاوامر

و قال في مدح الامام علي علیه السلام:

فضایل یا رجب باریک وداها****الک یهناک یا محله مزایاها

******

وحده من الفضایل مبعث الهادي****و مولود الوصي البسمه حده الحادي

ابوالحسنین ذاک شمعة النادي****انولد بالبيت الشافه الحاضر و بادي

يهنه فاطمه بت اسد يهناها

******

يهنا فاطمه ابمولود ابوالحملات****ما مثله انولد بلحاضر و بلفات

بلبيت انولد و بحضن فاطم بات ****و الکلفات صاحن يا علي الکلفات

حين اللي سمعها گام لباها

******

حین اللی انولد نادت یبو النوماس****انت یا علي يا تاج فوگ الراس

انت یا علي رمز الابا و الباس****انت يا علي يا والد العباس

ذاک ابکربله عملات سواها

******

انت يا علي يلعالي من الرب****انت يا علي يلبلوحى امنصب

انت يا علي يا سيف المجرب****انت يا علي يلي اشطرت مرحب

يا سر هل اتى يا رمز معناها

******

انت يا علي بلحرب جيىومه****انت يا علي حامي الملزومه

انت يا علي يلشايعه اعلومه ****انت يا علي التفتخر بي گومه

يبو الحمله يمن للوفد ملفاها

******

يبو الحملات يا حيدر يعالي الشان****يا سور المنع يا داحي البيبان

بحنين و و بدر تشهىلک العربان****منهو غير سيفک جندل اشجعان

و بيادر زلم فوگ الارض خلاها

******

خلاها و الک حملات مشهوده****ابيوم الحرب يا صنديد محموده

و هاشم يا اسد جودک مثل جوده****و صفات البلولد من والد و عوده

يمنتب تگوه الخلگ محلاها

******

مناقب الک لو بس واحده بسک****مبیتک علی افراش المصطفی ابنفسک

فدیته یا علي و جبريلهه ايحرسک****بعد موطنک بنت المصطفى او عرسک

الحسن و الحسين ولدک لبة احشاها

******

سلامک الله عليکم يا بني الهادي****ما غرىت فخته و ما شده شادي

وما مرت ظعينه و ما حده حادي****و عدد کل الرمل و الحصا البلوادي

ما سارت سفينه و طال مسراها

*****

قال في مولد الامام علي علیه السلام:

قسماً صادقاً بشمس ضحاها  ****و ببدر الدجی اذا ماتلاها

و بذاک الضلام اقسم لمّا     ****جاء باللیل بغته فغشاها

و بضي الصباح اقسم ایضاً  **** عندما جائها ضحیً فجلاها

ما بحتنا و صاحبتنا شموس  **** بزغت فی سمائنا و سماها

خرّد فی حذروهنّ حسان **** کل خود تمنعت بخباها

کل حود تجلببت برداها **** و کساها جمالها ما کساها

ملکات الجمال ربات خدر**** من بیوت لیعرب منتهاها

اصبح الکون لابهنّ مضیئاً **** بل بمیلاد حیدر یتجاهام

ولد قد تشرف البیت فیه **** زاده الله فوق جاهه جاها

شرف الله حیدراً مذبراه  **** و حباه بنفس قدس براها

تهنیئاً لجده و ابیه **** تلک بشراهم فما احلاها

هنیئاً لأحمد حیث یدری **** انه سیفه بیوم وغاها

و هنیئاً لأحمد حیث یدری**** انه لیثها و حامی حماها

و هنیئاً لأحمد حیث یدری**** هوا للحرب سیفها و قناها

ولد المرتضی و قدّت عیون**** وعیون قدحان منها عماها

و نفوس مرضی تعیش البیت بذل**** و نفوس بحبه قد شفاها

یا ولیداً تشرف البیت فیه**** و اتته العلیا تجر رداها

یا ولیداً و کم له غرمات **** تقلع الراسیات عن مرساها

یا ولیداً و کم له وقفات**** یوم بدر و للجیوش طواها

یا ولیداً و فی حنین و احد **** ساحه الحرب باعها و شراها

یا ولیداً و سل بخیبر عنه **** ساحه الحرب غیره من فتاها

هل بنا سیفه و هل کل کف**** منه کلا اکف قوم براها

و اتا مرحباً بضربه سیف **** ضربه قط ما اتاه سواها 

واذا الحصن من هناک ینادي**** قلع الباب فی یدی مرتضاها

و تعالی معي لعمر و ابن و د**** نسئلاه عن وقعه قد رأها

حین نادوا المسلمون وقوف **** هذه الحرب اعلنت بلظاها

احجموا عن نداه الا علیاً **** مشیت اللیث نحوه قد مشاها

قال من انت یا غلام انتسبلي**** ضربتي فیک قد تقص لهاها

قال یا عمرو انني لعلي**** ولي الفخر انني صهر طاها

عندها صکّه علي بسیف **** لو هوی فوق هامة الدنا لمحاها

فدعاه علی الصعید صریعاً **** شاویاً بین سهلها و رباها

یا علي الفخار یکفیک فخراً**** لک حمد و ارضها و سماها

یا شجاعاً اذا الفوارس فرت ****انت للحرب حاملاً للواها

یا فصیحاً اذا المقاول کلت**** انت مقوا لها و قطب رحاها

یا مجیراً اذا اتی مستجیراً **** بک یا کهفها و حامی حماها

یا حکیماً و عالماً و حلیماً **** و ضیاءً اذا الکفهرّ فضاها

یا اماماً و قد تشافي بیوت**** احکم الله سمکها و عراها

رفع الله ذکرها و سماها**** و علی الارض قد اقّر بناها

لبیوت لأحمد و علي**** انزل الله وحیه بفتاها

وسلام علیهما و صلاة **** ملأ الخافقین رجع صداها

قال في مدح النبی صلی الله علیه و اله:

يخي بالک من الدنیا و دواهیها****ترا اتشربک کدر من عذب صافیها

******

تره الدنیه یبو هیهات غداره****چم واحد البیها تاهت افکاره

تالي دگت الگهوه ابوسط داره****او هدمتها او بعد ضیعت مبانیها

******

لا تغتر يخي و تگول ابوي افلان****ولاتفخر علی الگاعد صدر دیوان

انت اتگرّبت و اگربت بلتومان ****ارجوک المچارم لا تمر بیها

******

ارجوک المچارم جانب اترکهه****و خلهه للذي بلضیج ما فکه

هذاک ابیمنته اجباه الدهر صکهه****او صعد لم العلا و عدّل سوانیهه

******

صعد لم العلا و الصدگ عنوانه****واحد من ماضي الحد لو حچه السانه

الشجاعه و الکرم یا صاح خوانه****و لو روحه اتحصل بیدیه تنطیهه

******

ما یکذب و لو تتشلع اسنونه**** ولا یبخل ابد للي یگصدونه

الچذب مخزات ثوبه للیلبسونه****تذمه و النادبه و لله ابنواعیها

******

و الیچذب ابحچیه و یخلف ابوعده****وحگ راسک یصاحب و شرف ما عنده

اترکه مجلس التهریج و اتعده****و الطیبه لهلهه غاد ودیها

******

و الیبدا ابملاگه جملت افنونه****او من یحچی ابحچیه ایسلهم عیونه

ابدینه امراهن العالم یعرفونه****شامیهه یشبشه فوگ عامیها

******

نصیحه للاحبهم و اليحبوني****حچي ابلا هدف بس لا یيتهموني

اهنیهم و ارید اُهمه يهنوني****و نهني ایام دنیانه و لیالیها

******

و اهني عالم الاسلام و ابلاده****و اهني العلم و اهل العلم و الساده

و اخص مهم يخي عدنان و اولاده****الیمثلهم علی سامي مسامیها

******

و اهني اهل المحمره یا ضیاغمها****و ااهني اطرافها و معدن مچارمها

و حکام الیحکموها و محاکمها****او نخلها و مایها و الصافي و نوادیها

******

يخي شنهي النهاني و شنهي الانوار ****هذي العمت الدنیا و ضوّت کل دار

گالو هذ نور المصظفى المختار****امشو الآمنه حتی نهنیها

******

انولد هلیوم ابو الزهره هله بیومه****ابمکه و لعد فارس وصلت اعلومه

اخمدت نیرانها و حامت فرد حومه****السبب گالو سبب منهو المطفیها

******

او بحیّره ساوه اي وحگ ساوه ****العلیه ابماهیه کل خیر یتهاوه

نشف مای الملاهه و طینها اتساوه****لجل المصطفی و بسبب شواطیها

******

و اوصل للمدائن روح یم کسره****و اشوف اشلون ياخي حایره ابأمره

گالوله شرافه اوگعت من قصره****الچانت علی اخشوم الزلم بانیها

******

سئل شنهو السبب من عاین الداره****تضعضع ساسها و الدار منهاره

گالوله محمد شعّت انواره ****ابتهامه انولد شاعت بي معالیها

******

او نسري امن المحمره و خلینا امطفحه****شیب اکهولنه و اولادنه الصلحه

غبشه نصل منزل سید البطحا****و عمله اهناک یم بابه نسویها

******

نگله یا الف مرحا و الف سهلا****بلمولود هذه الرفع شان اهلا

بس انولد غص الجاهل ابجهله****و نوره الشعشع ابمکه و بوادیها

******

و نهني اللیث ابو طالب عجید الگوم ****و من بعده نهني هاشم و مخزوم

و نهني ثوره الاسلام هذه الیوم****القاید و الرئیس اللي یحامیها

******

و انهني حلیمه الساعدیه اهناک****یبو الزهره السعدها خالجک برباک

يلمسجي احبابک سلسبیک ذاک****و عدوانک سموم الرگط تسجیها

******

یا سید الرسل یا هادي الامه**** البیکم علی العالم تمت النعمه

العلیکم ما یصلی یا نبی الرحمه****صلاته غلط لازم یصلیها

و قال من الابوذیه:

میّه وي عقیق احمر شفتها****ارشفتهه و علل دلالی شفتها

خطت و ارخت ذوابیها شفتها****گفت وبلیلهن غابت علیه

******علیّ غابت ابلیل الشعر و خفت****و کل ساعه بگیت اشتعل و خفت

اظنهه اتحاذر النمام و خفت****نهدهه الچنت اجلبنه بدیه

******

بدیه ابنار احط روحی و ملها****ابسببب باتت ابرجواهه و ملها

ملیکت حسن من یعرب و ملها****مثیل ابجنه الفردوس هیه

******

اعیونی الدمع من کوّن ودرها****بعد شیفید جوهرها و درها

حلف عباس بلزهرا ودرها****المای ایوصله لخته الزچیه

******

بنی سد  عیب ینشد حنّه حنّه ****او دفنه حسین و هله حنّه حنّه

او سوینه اعلی گبره حنّه حنّه****او عبلنه بلواچی الغاضریه

******

و حگ المیم ح و المیم و الدال****اسمکم هادی اعلی الخیر و الدال

الال انتم و علینه وجب و الدال****رسول الله النبی سید البریه

******

اشتظن بعد اترک الحسبات ولهه**** بعد اللی علیهه الروح ولهه

اشبهت ریم الفلات ابجید ولهه**** نواظر یرمن اسهام المنیه

******

المنیه من نواظرها تراها**** و علی الهظم من صدت تراها

یناهی لو بدت لیله تراها**** ابضیه خدها اتخجل شمس المضیه

******

المضیه من سنا خدهه سناها**** البدر لو کملت ایامه سناها

البرد ذاک البرد یاخی سناها**** الشهد من ریجهه ماخوذ میه

******

بدیت الدارنه الدارک بدینه**** دین و کل نفل یوفی بدینه

لون ارواحنه تحصل بدینه**** الکل صاحب نودیهه هدیه

******

عدیت الدارنه الدارک عدینه**** تعد اوجودنه اوجودک عدینه

تعادی ابت الیعادینه عدینه**** عدوک مانعده جید نیه

******

وفیت الدارنه الدارک وفینه**** توافی اعهودنه اعهودک وفینه

لون تسئل کدام احنه وفینه**** الأبا والمرجله بلموزمیه

******

وحگ من مات من عدکم و حیکم**** نزلکم سمی اعلی الاعزل وحیکم

مرحا یا اسد بیکم وحیکم**** امحمرتنا تصیح ابصوت هیه

******

اجیتو بعد ما متنه حسینیه**** ولیالی الفرح یا صافی حسینیه

انا و کل اهل المحمره حسینیه**** بیکم یا رجال الاریحیه

******

و لو ان لحمي طیباً شویته**** لیرجع ضیفی شاکراً حین یصدره

******

اهون ما یذمنی الدهر و شوای**** ابسبب بذلی حلال اجثیر وشوای 

الو لحمي حلو گصیت و شوای**** الضيفي ومنته ضيفي علیه

******

مانی ابحال دعج العین غیرای****انه احمل من اُبات الضیم غیرای

انه مانی فقیر الفگر غیرای****انه بضیج ابو اچفوف السخیه

******حنه دوم للخایف حملنه****و نوایب بالدهر کثرا حملنه

یا ناهی هم اعلیک یمر حملنه****ابد ما یضل مرمی اعلی الوطیه

******

ابجبینک یزهی النادی و نارک****و عسنک بالفرح دومک و نارک

النعیم ابجنتک یدعج و نارک****ما تحرگ خویک یا شفیه

******         

اهمومی جبل یذبل ابد ما شيلهه****و دراعتي بيده الولف ما شيلهه

يهل الوفه للمکرمه ما شيلهه ****حتى نتلاگه تعتذر و اتعذر

******

یابو انخیله اعله المتن مایلنه****اسنین خیل امربطه مایلنه

اشحد الدهر یخسه ایعدل مایلنه****المایل هله اتحمله اشمایکثر

******

سمسم السمسم یا سعد مشمشهه****ما غسل ایده من العجن مشمشهه

للمسعد الخوخ و العنب مشمشهه****و انا نصیبی اعلی الشفلح یفتر 

*******************************

و في الاخير: نشکر الشاعر ابو موعود التميمي على ارساله بعض اثار الشاعر الشيخ عبدالصمد و إسعاف الموقع بمعلومات عن المترجم له فنشکره کثير الشکر و نرجوا له التوفيق و حسن العاقبة و طول العمر.

کل الحقوق محفوظة لموقع ادبنا

TPL_KH_LANG_MOBILE_TOP TPL_KH_LANG_MOBILE_SWITCH_DESKTOP

مجوز استفاده از قالب خبری ناب نیوز برای این دامنه داده نشده , براي اطلاعات بيشتر درباره مجوز استفاده از این قالب به سايت خليلان رسانه مراجعه کنيد .